Главная » Новости » Беларуская, народная – лялька самаробная
Информация к новости
23-08-2017

Беларуская, народная – лялька самаробная

Категория: Новости

 

 

На так званай малой радзіме лялек-абярэгаў, у раённым Доме рамёстваў, захоўваецца цэлы стэнд такіх вырабаў на любы выпадак жыцця. Звычайна заказы на вялікую колькасць абярэгаў прыходзяць напярэдадні візітаў замежных дэлегацый, робяць сувеніры і да народных святаў. Напрыклад, да абраду «Ваджэнне русалкі» ў агр. Вялікі Бор усе жадаючыя маглі набыць сімвалічную фігурку гэтай міфічнай істоты. А на Масляніцу і Купалле праводзяцца майстар-класы, дзе майстрыха В.Д. Шляхценка паказвае як зрабіць сабе абярэг. Дапамагае ёй вырабляць лялек дырэктар Дома рамёстваў Вольга Аляксандраўна Зелянкоўская. Дзеліцца Вольга Данілаўна Шляхценка і хітрасцямі:


 

– Так, падобная беларуская лялька вырабляецца без выкарыстання іголак і нажніц. Нішто вострае не павінна дакрануцца да тканіны і самой лялькі. Ніткі і латкі варта рваць рукамі, лішкі таксама замотваюцца. Таму лялька і носіць другую назву – мотанка, бо зматваецца, а не сшываецца.
У даўнія часы лялек рабілі перад далёкімі падарожжамі і называлі такіх «Падарожніца». У клунак клалі родную зямлю, а, часам, і попел з хатняй печкі. Да яе падобная фігурка «Скарбонка-сырніца». Лялечка-дзяўчынка таксама трымае клунак, куды загортвалі зярняткі. Сімвал абярэга – устаноўка на сытасць і заможнасць, ахова ад злых духаў і нават хвароб хатняй жывёлы. Такую ставілі ў куце дома ці хлява. Калі сырніцу апраналі, прыгаворвалі: «Матухна-цялушка, стой, як сцяна, даіся, як рака, каб вёдры вяршкоў былі поўныя, а крынкі смятаны былі тлустыя. Ключ да маіх спраў, замок да маіх слоў».
Выраблялі раней парныя лялькі: для мужа з жонкай – «Неразлучнікі» (іх дарылі на вяселле, гадавіну шлюбу і проста сямейнай пары на моцны саюз), для хаты – «Дзень і ноч» (абярэг абяцаў парадак у доме круглыя суткі). Для маладой гаспадыні – абярэг «Душа дома». Гэта лялечка, апранутая ў нацыянальный строй з пярэднічкам, сімвалізуе саму гаспадыньку, падтрымлівае яе.


 

Ёсць у арсенале хойніцкіх майстроў і абярэгі для немаўляці. Такую мотанку ўкладвалі ў маленькую ручку амаль з першых дзён, абярэг заўсёды знаходзіўся побач, абараняў ад нядобрага вока і злых рук.


 

Цікавыя маюцца ў Доме рамёстваў узоры народных лялек, прысвечаных мацярынству. Гэта і спавівальныя лялькі, якія нагадваюць замотаных немаўлятак, і фігурка жанчыны-шматдзетнай маці, быццам агорнутай дзеткамі. Такіх раілі рабіць дзяўчатам пасля вяселля і трымаць побач, пад падушкай.


 

Крыніцы народных лялек вядуцца яшчэ з часоў язычніцтва, калі продкі беларусаў пакланяліся ідалам і рабілі іх зменшаныя копіі, каб трымаць у хаце для аховы ад напасці. У хрысціянскія часы такая лялечка пераўтварылася ў сімвал роднага дома, які выраблялі для блізкіх на памяць, маліліся, пакуль намотвалі такі абярэг, укладалі самыя светлыя намеры і добрыя словы дзеля дабрабыту родных людзей. Часта ў хаце можна было пабачыць абярэг «Усевідушчае вока» – ад злога чалавека, для спакою гаспадароў.


 

Сёння самаробная лялька – сімвал нацыянальнай ідэнтыфікацыі, гістарычны артэфакт і, нарэшце, прадмет беларускага народнага побыту і інтэр’еру. Не абмініце выстаўку такіх лялек-абярэгаў пад шыльдай Дома рамёстваў у час бліжэйшага масавага свята – Дня горада, і спазнайце нямала цікавых фактаў.

Тэкст і фота Алесі ЯЧЫЧЭНКА.

«Хойніцкія навіны»

Облако тегов

Архив новостей

Ноябрь 2017 (15)
Октябрь 2017 (36)
Сентябрь 2017 (39)
Август 2017 (35)
Июль 2017 (22)
Июнь 2017 (43)
^